Ανατέλλων αστέρας ή μαθητευόμενος μάγος;

του Χρήστου Γραμμένου

Οι προεδρικές εκλογές του Μαϊου αποτελούν, όχι μόνο για την Γαλλία αλλά και για ολόκληρη την Ευρώπη, ένα κρίσιμο σταυροδρόμι που θα καθορίσει εν πολλοίς το μέλλον του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Πρωταγωνιστές η Μαρίν ΛεΠέν με το ακροδεξιό, αντιευρωπαϊκό, ξενοφοβικό Εθνικό Μέτωπο, και ο νεοθατσερικός Φρανσουά Φιγιόν των ‘’Ρεπουμπλικανών’’. Το κυβερνών, σήμερα, σοσιαλιστικό κόμμα του πρωτόγνωρα αντιδημοφιλούς Φρανσουά Ολάντ δείχνει να παλεύει όχι μόνο για την εκλογική επιβίωσή του, αλλά και για την ίδια του την ύπαρξη, έχοντας να επιλέξει ανάμεσα στον ‘’παραδοσιακό’’ σοσιαλιστή Μπενουά Αμόν και τον μεταρρυθμιστή-ρεαλιστή πρώην πρωθυπουργό Εμμανουέλ Βάλς.*

Μέσα σε αυτό το τοπίο ιδεολογικής συμφόρησης και κομματικής στοίχισης, ο 40χρονος Εμμανουέλ Μακρόν φαίνεται να κλέβει την παράσταση. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση για την εφημερίδα ‘’Les Echos’’, ο πρώην προστατευόμενος του Προέδρου Ολάντ και υπουργός οικονομίας του εμφανίζεται ως ο δημοφιλέστερος μεταξύ των υποψήφιων κατοίκων του Ελιζέ με 40%, ενώ ο Φρανσουά Φιγιόν συγκεντρώνει 32% , έξι μονάδες μπροστά από την επικεφαλής του Εθνικού Μετώπου. Με όχημα το κίνημα ‘’En Marche!’’, ‘’Εμπρός!’’, ο Μακρόν πραγματοποιεί μια καθαρά προσωπική προεκλογική εκστρατεία, πραγματοποιώντας ομιλίες με ασυνήθιστα για την εποχή νούμερα παρευρισκομένων, όπως 5,000 άτομα την προηγούμενη εβδομάδα στη Λίλ.

Ο ‘’Γάλλος Τόνυ Μπλέρ’’, όπως τον χαρακτήρισε το Αμερικανικό Newsweek, επιχειρεί να ηγεμονεύσει στον χώρο του γαλλικού κέντρου αντλώντας ψηφοφόρους τόσο από τα δεξιά όσο και από το πρώην κόμμα του, το Σοσιαλιστικό. Αποτελεί μια βαλβίδα εκτόνωσης για το απογοητευμένο γαλλικό εκλογικό σώμα παρέχοντας τη δυνατότητα επιλογής ενός διττά φιλελεύθερου -οικονομικά και πολιτικά- προγράμματος, έναντι συντηρητικών και ακροδεξιών επιλογών. Ο Μακρόν, ως πρώην τραπεζικός και υπουργός οικονομίας, ενστερνίζεται ένα αδιαμφισβήτητα νεοφιλελεύθερο αφήγημα για την ανάκαμψη της γαλλικής οικονομίας. Δείγματα γραφής αυτής της οπτικής του φάνηκαν όταν ως υπουργός οικονομίας επιχείρησε να εισάγει νόμο υπέρ της αύξησης του ορίου της 35ωρης εβδομαδιαίας εργασίας, της λειτουργίας περισσότερων καταστημάτων τις Κυριακές, αλλά και της ελαστικοποίησης των συνθηκών ασφαλείας στους χώρους εργασίας. Ως προεδρικός υποψήφιος πλέον, κάνει λόγω για ‘’απορρύθμιση της αγοράς’’ και καθιέρωση συστημάτων (υγεία, παιδεία) α λα κάρτ.

Γιατί, όμως, ένας πολιτικός με τα παραπάνω οικονομικά προτάγματα, αρκετά συγγενή με εκείνα του υποψηφίου των ‘’Ρεπουμπλικανών’’, είναι τόσο δημοφιλής; Ο 40χρονος πρώην υπουργός οικονομίας χρησιμοποιεί μια κλιμακούμενης φύση ρητορεία κατά του κατεστημένου και των ελίτ προτάσσοντας την ανανέωση της πολιτικής τόσο σε επίπεδο κομμάτων όσο και σε επίπεδο προσώπων. Τούτη η ρητορική, όμως, φαντάζει τουλάχιστον οξύμωρη και ομοιάζει με αυτή του Ντόναλντ Τράμπ. Δυο εκατομμυριούχοι, προβεβλημένοι από τα Μ.Μ.Ε, κομμάτια του συστήματος που καταγγέλουν, διεκδικούν, και στην περίπτωση του Ντόναλντ Τράμπ ανέρχονται μάλιστα, στην εξουσία. Απελευθερωμένος από έναν δυσβάσταχτο και θεσμικό κομματικό μηχανισμό, όπως αυτός του Σοσιαλιστικού Κόμματος, και εμφανιζόμενος ως ο υποψήφιος ‘’πασπαρτού’’, ο Εμαννουέλ Μακρόν εκπροσωπεί μια νέα εποχή αποϊδεολογικοποίησης και αποκομματικοποίησης. Οι 135.000 των εγγεγραμμένων μελών του κινήματός του δεν συναντώνται σε κομματικά γραφεία και αίθουσες συνεδριάσεων, αλλά σε συνοικιακά καφέ, ανταλλάσοντας απόψεις και προβληματισμούς μα και ασκώντας κριτική σε κόμματα των οποίων υπήρξαν στο παρελθόν ψηφοφόροι.

Εκτός των ‘’απογοητευμένων’’ μετριοπαθών ψηφοφόρων της κεντροδεξιάς και της εκσυγχρονιστικής-μεταρρυθμιστικής κεντροαριστεράς, ο Μακρόν, ίσως και λόγω της ηλικίας του, γνωρίζει μεγάλη απήχηση στις τάξεις των νέων, πολλοί εκ των οποίων εργάζονται ως εθελοντές του. Στους νέους της Γαλλίας, αλλά και ολόκληρης της Ευρώπης, απευθύνθηκε και κατά τη διάρκεια ομιλίας του στο Πανεπιστήμιο Χούμπολντ του Βερολίνου, κάνοντας αναφορά στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών ERASMUS. Σταθερά φιλοευρωπαϊστής, υπέρ μιας κυρίαρχης Ευρώπης σε επίπεδο κεντρικών θεσμών, κάνει λόγo για περισσότερη και συνεκτικότερη Ευρώπη. Στην ομιλία του στα αγγλικά (γεγονός που προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων από πλευράς Μαρίν Λεπέν), ο Μακρόν χαρακτήρισε το Ευρώ ως ‘’αδύναμο γερμανικό μάρκο’’ και προέβλεψε ότι, χωρίς σημαντικές μεταβολές στην λειτουργία της νομισματικής ένωσης, το κοινό νόμισμα θα πάψει να υπάρχει σε 10 χρόνια. Θιασώτης του γαλλογερμανικού άξονα, είχε υποστηρίξει ανοικτά τη στάση της καγκελαρίου Μέρκελ ως προς την πολιτική ανοιχτών συνόρων, ενώ είχε χαρακτηρίσει το κύμα προσφύγων και μεταναστών ως ευκαιρία οικονομικής ανάπτυξης για τη Γηραιά Ήπειρο.

Τούτη η θεώρηση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της πολιτικής ετεροπροσδιορισμού του Μακρόν. Ως προς το Εθνικό Μέτωπο, ο Μακρόν προβάλλει τον σοσιαλφιλελεύθερο χαρακτήρα του επιτιθέμενος στον οικονομικό προστατευτισμό και κρατισμό της Λε Πέν, μα και την ακροδεξιά κοινωνική της ατζέντα. Ως προς τον Φιγιόν, προβάλλει την προοδευτική του ατζέντα στα θέματα κοινωνικής πολιτικής και τον φιλοευρωπαϊκό του προσανατολισμό, κατά τον οποίο οποιαδήποτε παρέκκλιση προς τη Μόσχα θεωρείται ανεπίτρεπτη , ενώ, τέλος, ως προς το καταρρέον Σοσιαλιστικό Κόμμα, κρατάει στάση αναμονής μέχρι το τέλος των προκριματικών εκλογών του. Σε περίπτωση εκλογής του Αμόν, θα τον χαρακτηρίσει μη ρεαλιστή επιχειρώντας να αποσπάσει τους κεντροαριστερούς ψηφοφόρους, ενώ σε περίπτωση εκλογής του Βάλς, θα τον χαρακτηρίσει συντηρητικό ποντάροντας στις προοδευτικές ψήφους.

Μπορεί η σχεδόν κυνική αντιμετώπιση της πολιτικής από τον 40χρονο πολιτικό να μην τον χρήσει επόμενο κάτοικο του Ελιζέ, οι μελλοντικές, όμως, προοπτικές του θα τον καταστήσουν σημαντικό παράγοντα στο γαλλικό πολιτικό σύστημα αφού η δυναμική του θα μεταφραστεί σε εκπροσώπηση στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση. Ενώ επιχειρεί να μοιάσει στον φιλελεύθερο Καναδό πρωθυπουργό Τρυντώ, ίσως και να επιβεβαιώνει τον γενικό γραμματέα του Κόμματος των Ρεπουμπλικανών, ο οποίος τον χαρακτήρισε ως έναν ‘’ Μπέπε Γκρίλλο που φοράει κοστούμι Αρμάνι’’, ή τον βρετανικό Guardian, ο οποίος εντόπισε στον Μακρόν έναν λαϊκισμό του κέντρου. Ένα ακραίο κέντρο που στοχοποιεί, όχι τους μετανάστες όπως η δεξιά ή τους πλούσιους όπως η αριστερά, αλλά όσουν διαφωνούν με τις νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις. Στην περίπτωση του Μακρόν, τούτο εμπλουτίζεται με έναν εξόφθαλμα οξύμωρο φιλολαϊκό και αντιελιτιστικό λόγο.

Ακόμα κι αν επιβεβαιώνονται τα παραπάνω, η απήχηση του Μακρόν υπο κινηματικούς όρους καταδεικνύει την ανάγκη των μεσαίων και προοδευτικών στρωμάτων να βρουν μια νέα, λευκού μητρώου φωνή έκφρασης που να διαχωρίζεται από το χθές και να κοιτάει με βάσιμες προοπτικές το αύριο. Ο Μακρόν δεν αποτελεί βέβαια την αυθεντική έκφραση των παραπάνω, αφού το θολό ακόμα πολιτικό του πρόγραμμα και η κεντρώα λαϊκιστική ρητορική του δεν συναρθρώνουν μια πραγματικά προοδευτική, υπεύθυνη και ευρωπαϊκή απάντηση σε πολλά από τα σημερινά ερωτήματα.

*Το άρθρο γράφτηκε πριν από την τελική επικράτηση του Μπενουά Αμόν στη μάχη για την ηγεσία του Σοσιαλιστικού Κόμματος.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s